Home Stamboom Schillenophaalsters in Leiden

Schillenophaalsters in Leiden

Schille-Mie & Schele Trijn, moeder & dochter: twee schillenophaalsters in Leiden in de periode 1869 – 1929.

Geboorte Maria de Klerk

Schille-Mie wordt geboren als Maria de Klerk op 13 oktober 1836 te Vlaardingen, dochter van Teunis de Klerk & Trijntje Kal. Haar moeder is overleden toen ze 3,5 jaar jong was en haar vader heeft ze op 26-jarige leeftijd verloren.

Huwelijk Johannes Overveld

Wanneer Maria precies naar Leiden is gekomen, is onduidelijk, maar op 29-jarige leeftijd (20-06-1866) trouwt ze, in Leiden, met de 64-jarige Johannes Overveld, die op dat moment al enige jaren gescheiden is van zijn eerste vrouw. Een opmerkelijk leeftijdsverschil… Samen kregen ze twee kinderen. Een zoon, Johannes, die vlak na zijn tweede verjaardag is overleden & een dochter, Sara Elisabeth. Sara Elisabeth heeft haar vader nooit leren kennen, want Johannes Sr. is een jaar na haar geboorte, op 70-jarige leeftijd, overleden (1872).

Waarschijnlijk was Johannes al een aantal jaar niet in staat om te werken, want in 1869 is Maria de ‘schillen-wereld’ ingestapt en ging ze met een kar langs huizen om schillen op te halen. De huisvrouwen kwamen dan met emmers/manden vol met schillen, die ze zorgvuldig van het andere huisvuil hadden gescheiden, naar de kar van Schille-Mie.

Schillenboer

Huwelijk Lucas Verbiest

Maria is dit altijd blijven doen (ze had immers nog een dochter te onderhouden), zelfs toen ze in 1874 met Lucas Verbiest (mijn oudoom 3e graad) trouwde. Lucas was op dat moment 38 jaar oud, niet eerder getrouwd en timmerman van beroep. Lucas & Maria kregen drie maanden na het huwelijk een dochter, Maria. Een maand later is dit kleine meisje overleden. Op 16 oktober 1875 werd dochter Trijntje geboren, die later de bijnaam Schele Trijn zou krijgen. In 1878 deed het echtpaar aangifte van een levenloos geboren zoon.

Lucas is op 45 jarige leeftijd overleden en liet Maria achter met haar twee dochters én haar schillenkar. Lucas is waarschijnlijk een bijzondere man voor haar geweest (hij was een knappe man, waren haar eigen woorden), want ze heeft zich altijd ‘weduwe Verbiest’ laten noemen, al is ze nog een keer getrouwd, maar dat was rampzalig…

Huwelijk Lambertus van M

In 1883 trouwde Maria met Lambertus van M, maar is daar vijf jaar later van gescheiden. Haar eigen verhaal over dit huwelijk:

“Mijn derde man was een lor. Die pleegde nog, om m’n laatste centjes te verzuipen, een aanslag op mijn leven. Stak me met een mes, doch ’t was m’n tijd nog niet. Hij kreeg twee jaar en ik sukkelde voort achter het schillenkarretje”.

Jubileum Schille-Mie

Op vijf december 1919 staat er een flink stuk in het Leidsch Dagblad over Schille-Mie omdat ze de dag erna haar 50-jarig jubileum als schillenophaalster mag vieren en tegelijkertijd ook haar laatste dag als schillenophaalster. “Weer of geen weer, Mie is op straat, in de laatste tientallen jaren vergezeld van haar trouwe assistente ‘Schele Trijn’ en zo is zij in vele wijken van Leiden geworden de bekende straatfiguur, door de kinderen geplaagd dikwijls, doch door de klanten, door haar bediend, om haar getrouwheid gewaardeerd en geacht”, aldus de verslaggever van het Leidsch Dagblad.

“De woorden van den dokter dat ik nog eens op m’n karretje dood zou worden thuisgebracht, zijn niet uitgekomen”.

Maria is op dat moment 85 jaar oud, heeft een bewogen leven achter de rug en kan niet meer… Dat zei ze met een diepe zucht en de verslaggever schreef erbij dat haar ouden ogen vochtig werden. Ze vertelt:

“Ik moet er nu mee uitscheiden. De woorden van den dokter dat ik nog eens op m’n karretje dood zou worden thuisgebracht, zijn niet uitgekomen; maar als ik er nog mee doorging, zou het wel kunnen gebeuren”.

Volgens het stuk in de krant waren er plannen om het oude schillenkarretje én Schille-Mie te versieren om zo de laatste dag tot een feestdag te maken. Stadsgenoten werden opgeroepen om de weduwe Verbiest, wonende aan Kruisstraat 27, bij de Beestenmarkt, een hand te schudden.

Opvolging door Schele Trijn

Vanaf dat moment, zeven december 1919, neemt dochter Trijntje (mijn betovergroottante 4e graad) het stokje over en gaat met het oude karretje op pad om schillen op te halen. Trijntje hielp haar moeder al 35 jaar (vanaf haar 10e). In de krant wordt geschreven: “en nu zal de dochter deze voorzetten, met moeder als stille vennoote, die echter vóór zich de oude oogen voorgoed sluiten in gedachten Trijn zal volgen op haar dagelijksche tochten door de stad”. Lang heeft moeders dit niet gedaan, want op acht november 1920 is Maria de Klerk, Schille-Mie, weduwe Verbiest, overleden.

Trijntje kan het werk helaas niet zolang volhouden als haar moeder, want negen jaar later, op 21 november 1928, plaatst zus Sara Elisabeth een advertentie in de krant dat Trijntje wegens ziekte geen schillen meer kan halen. Trijntje moest dus, na bijna 45 jaar, haar werkzaamheden staken. De dag erna staat ze weer in de krant, want Trijntje was toch bij vele stadgenoten bekend.

De verslaggever schrijft: “Trijntje, die gebrekkig was in dien zin, dat zij achterlijk was en zeer doof, was haar moeder opgevolgd. Zij heeft het niet zoveel jaren als haar moeder kunnen uithouden. Het is – hoezeer zij daar ook over tobt – onmogelijk nog met den wagen de straat op te gaan. In de afgeloopen weken werd zij tweemaal door een duizeling bevangen en moest thuisgebracht worden bij haar zuster waar zij altijd gewoond heeft en nu ook naar zij vurig hoopt, zal mogen blijven wonen, al zal zij niets meer kunnen inbrengen. Haar ergste vrees is, dat zijn in een gesticht zou moeten worden opgenomen en reeds tobt zij daarover in hevige mate. Moge het niet nodig zijn”.

Of het nodig was, heb ik helaas niet kunnen achterhalen… Ik weet niet hoe het met Trijntje is afgelopen. Haar zus Sara Elisabeth is in 1948 op 77-jarige leeftijd overleden.

Ik hoop nog eens te kunnen achterhalen hoe het met Trijntje is vergaan, maar dat deze twee dames, Schille-Mie & Schele Trijn twee bekende Leidenaren waren, dat staat vast!

NB. De foto’s zijn slechts voorbeelden van schillenboeren.

Schillenboer

Bronnen:

Maaike
Mama van labradors. Ze begint haar dag graag met koffie en veel knuffels van Luna & Sunny. Kookboekenverzamelaar. Ze laat zich graag inspireren door de inhoud van de kookboeken en staat regelmatig in de keuken te koken en bakken. Jan van Haasteren fan. Legpuzzels maken doet ze graag. Wandelen. Met Alwin en de labradors.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Must Read

Ovenschotel met courgette & feta

Een heerlijke feta-courgetteschotel! Een ovenschotel vol met courgette, tomaten & feta. Met een beetje knoflook, oregano, peterselie & amandelschaafsel: helemaal goed....

Zalmcarpaccio met komkommer

Vandaag een lekker, makkelijk & snel gerecht: zalmcarpaccio met komkommer! Serveer het als voorgerecht, bijgerecht, tussengerecht of gewoon als...

Geitenkaassalade met gegrilde nectarine & parmaham

Het is zomer! Na een paar warme dagen is het vandaag weer nét iets minder weer. Vanmorgen flinke onweer en dikke regenbuien,...

Notenburgers

Deze notenburgers passen perfect op een broodje! Prima alternatief voor een broodje hamburger: weer eens iets anders en minstens net zo lekker!

Geroosterde wortels met ricotta

Geroosterde wortels met ricotta… het klinkt wat eenvoudig. Lauwwarme salade met geroosterde wortels, klinkt dat al beter? Nee, ...